[TNO-logo]
Museum logo

MUSEUM "WAALSDORP"

Actieve sonarontwikkelingen: ADI, CWE-1 en CWE-10

 

Anti-Duikboot Installatie

Omstreeks 1950 kwam, als resultaat van de eerdergenoemde opdracht, het laboratoriummodel van een Anti-Duikboot Installatie (ADI) gereed. De frequentie van deze actieve sonar was instelbaar tussen 17 en 35 kHz en het zendvermogen 250 W. Deze "zoeklichtsonar” was voor die tijd ultramodern en bevatte alles wat men zich in een dergelijk apparaat kon wensen. Naast het elektronische deel, dat van een geheel nieuwe opzet was, was ook de transducent een eigen ontwikkeling. De laatste bevatte als actieve elementen Seignette zoutkristallen, vervaardigd door een hierin gespecialiseerde Nederlandse industrie.


Laboratoriummodel van een kristaltransducent


Laboratoriummodel van de ADI

De ADI werd met succes beproefd aan boord van Hr.Ms. Paets van Troostwijck op de Noordzee, voor de Franse kust bij Brest en in de Middellandse Zee. Daarna viel het besluit dat de Nederlandse industrie de serieproductie ter hand zou nemen onder de technische verantwoordelijkheid van het laboratorium. Het productieprototype (onder de naam DATO: Detectie Apparaat Tegen Onderzeeboten) bleek aan boord van Hr.Ms. Marnix tot volle tevredenheid te werken en daarop volgde de serieproductie onder de typering PAE-I.

Deze installaties zeer lang dienst gedaan op schepen van de Koninklijke Marine. Ook internationaal trok deze sonar de aandacht. Dit blijkt uit de verkoop ervan aan de Duitse, Zweedse, en enkele andere buitenlandse marines. Dit succes hield niet alleen verband met de deugdelijkheid van het ontwerp maar ook met enkele bijzondere eigenschappen. Zo was er een bijzondere aanwijzing op een elektronenstraalbuis van het Doppler-effect, dat wil zeggen de frequentieverschuiving die optreedt tengevolge van de beweging van het doel. Bovendien konden uit het apparaat elektronisch direct de gegevens verkregen worden voor vuurleiding en wapens.


Prototype DATO


Magnetostrictieve transducent

De actieve sonar werd intussen in het laboratorium verbeterd en uitgebreid. Zo ontstond de WARO als waarschuwingsversie van de DATO, na productie met typering CWE-1. Door uitbreiding met een grotere zender ontstond hieruit de CWE-10, die was uitgerust met een nieuw ontwikkelde, magneto-strictieve transducent. Deze grotere zender werd gedreven door de bestaande CWE-1 zender en was dus als moduul geplaatst tussen de oorspronkelijke zender en de transducent. Daarmee werd het oorspronkelijke vermogen van 250 W opgevoerd tot 10 kW.

Als toevoeging aan de actieve sonar werd ook geëxperimenteerd met het Aanslag Correctie Plot (ACP). Dit toestel gaf onder gunstige omstandigheden een aanduiding van de ligging van een doel indien de lengte daarvan groot was t.o.v. de andere afmetingen. Verbeteringen op verschillende terreinen werden beproefd en soms met succes. Zo ontstond een verbetering van het rendement van de energie-overdracht tussen zender en transducent en van de automatische sterkteregelingen. Mechanische voorzieningen werden vervangen door elektronische circuits en verschillende uitvoeringsvormen voor de visuele presentatie van het signaal werden beproefd.

 

acoustic

     


Museum Homepage