[TNO-logo]
Museum logo

MUSEUM "WAALSDORP"

Physisch Laboratorium tijdens de bezettingstijd

  Van 1941 tot de bevrijding in 1945 heeft de heer Zuurmond bij het Physisch Laboratorium gewerkt. Op 1 december 2000 heeft hij een bezoek gebracht aan museum "Waalsdorp".
Aan hem is toen gevraagd zijn ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog op schrift te stellen. Hier volgt zijn verhaal.

Herinneringsverslag van Albert (Ab) Zuurmond, geboren 27 oktober 1925. In dienst van de PTT, Centrale Werkplaats (CWP), Binckhorstlaan Den Haag, 15 april 1941, als aankomend instrumentmaker. Gedetacheerd naar het Physisch Laboratorium, samen met Jan Oldenhof, vermoedelijk kort nadat het laboratoium bij de PTT was ingelijfd, te weten zomer 1941.

Physisch Laboratorium en de bezetting

Het Physisch Laboratium was gevestigd langs de rand van de - toen nog volkomen kale - Waalsdorpervlakte, halverwege aan de linkerkant van de zandvlakte, gezien vanaf de spoorlijn naar Scheveningen, nu het tracé van de Landscheidingsweg. Van een drietal gescheiden gebouwen op rij, aangeduid met A-B-C, was het eigenlijke laboratorium ondergebracht in het langwerpige B-gebouw. De twee kleinere, A en C, stonden op geringe afstand daarvan en hadden een aanvullende functie. Direct na de bezetting van Nederland was het gedaan met de specifieke taak van het laboratorium, te weten natuurkundig onderzoek ten dienste van de militaire weerbaarheid. De Duitse bezetter bepaalde voortaan het werk. Er kwam een ‘führer’ over het lab in de hoedanigheid van een zogenaamde Einsatzleiter. De toekomst was onzeker geworden.

Personeel tijdens de bezettingsjaren

Het personeel van het laboratorium tijdens de bezettingsjaren bestond uit:
  • Hoofd van het laboratorium: ir.J.L.van Soest, een aimabele heer, die voor het personeel zijn hoed afnam. Hij kwam niet veel in beeld en mijn indruk was dat hij een wat teruggetrokken leven leidde op zijn kamer. Hij zat de bezetter eigenlijk in de weg en is dan ook later afgezet en heeft bij de PTT ‘onderdak’ gevonden. Ir.Gratama is toen aangewezen als hoofd.
  • Staf: ir.Gratama (elektro-technisch), ir.Piket (natuurkundig) en drs.Mulders (vermoedelijk chemicus).
  • Elektronici: Hendriksen, Insje, Koebrugge, Ten Pas en Piet Steunebrink (versterkerspecialist).
  • Administratie: Willem de Visser (hoofd) en Bart Koppenberg.
  • Tekenkamer: Berkelaar.
  • Instrumentmakerij: meester-instrumentmaker Nico de Vries (hoofd), meester of gezel Van den Berg, Elkerbout, Van Gijn, Groot, Saeijs, Tabbernee en de jongeren Wim Cramer, Theo Keizer, Jan Oldenhof, Dirk Osseman, Henk Stap, Bertus Vlaardingerbroek en Ab Zuurmond.
  • Onderhoud: timmerman J.C.Riem.
Noot: vermelding voornaam of voorletters voor zover mij nog bekend.

Daarnaast waren er de bezetters van het laboratorium:

  • Einsatzleiter Sarfer, een SD-officier uit Dresden,
  • werkmeester Suster afkomstig uit Linz in Oostenrijk,
  • een brood-NSB’er, die "verplicht" in dienst was,
  • en een jongere collega van hem, een Nederlandse zoon van een Duitse vader (later vertrokken).
 

France Listening equipment
Ir. J.L. van Soest

     


Museum Homepage